menu

WANDELING

Waar het land de stad ontmoet...

 

Wie langs de Hollandse IJssel Gouda nadert, treft in de omgeving van de oude Havensluis en de IJsselkade een bijzondere situatie aan. Het stadsfront is hier versmald tot een paar honderd meter monumentale bebouwing, ingeklemd tussen het Hanepraai-gemaal en de Mallegatsluis. Aan beide kanten groen: oostelijk het Houtmanplantsoen achter de molen ’t Slot, westelijk het Olevaerspark met het Schipperswachtlokaal bij de Mallegatsluis. Tussen land en rivier: de dijk, nog laag waar de bebouwing aansluit op de kade, hoger waar de Schielands Hoge Zeedijk naar Rotterdam voert. Wie hier vaker komt, ziet de ene dag het water laag staan, de andere dag hoog. De rivier leeft, er is getij. Gouda, hoewel diep landinwaarts gelegen, heeft een open verbinding met zee. Dagelijks komt het water twee keer naar binnen; de betekenis van springvloed wordt hier nog gekend.

 

Museumhaven

Aan de andere kant van dijk en sluis is het water meters lager. Vanaf de dijk kijk je zo de diepte in, waar de scheepvaartgeschiedenis stil is blijven staan. Daar liggen de schepen van de Museumhaven, in de zwaaikom bij de sluis en langs de kades aan weerszijden van het water, tot aan de Guldenbrug.

De Museumhaven ligt op een unieke plek: laag in het binnenwater, direct grenzend aan de oude stadskern met rijkdom aan monumenten. De Mallegatsluis, ook een monument, is onderdeel van dit beeld uit in het begin van de twintigste eeuw. De rivier, die hier nog een open zeearm is, completeert het cultuurhistorische verhaal van waterstad Gouda, een van de belangrijkste doorvaarten tussen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden in vroeger eeuwen.

 

Schipperswachtlokaal

De IJsseldijk, die rivier en binnenwater scheidt, en de sluis daartussen, zorgen voor een heel bijzondere gelaagdheid in het landschap, met grote hoogteverschillen, de dynamiek van ruim anderhalve meter tijverschil in de rivier en de bedrijvigheid van het sluisverkeer. De bezoekersruimte van de Museumhaven, het oude schipperswachtlokaal bij de sluis, nu het Museumhavencafé, ligt daar vorstelijk middenin, met een schitterend uitzicht op Gouda. Als hier niet al een Museumhaven was, zou je hem direct uitvinden, zo horen de historische schepen bij deze plek en bij de stad. De oude stadswijk waar de haven aan grenst, krijgt door de Museumhaven een bijzondere ruimtelijke kwaliteit, maar niet alleen de wijk, ook het IJsselfront wint aan betekenis doordat de oude binnenvaart hier nog aanwezig is.

 

Een mooie plek om uitgebreid rond te wandelen.